Chuyên sâu · Nhân vật · Spoiler nhẹ (đến tập 14 mùa 1)
Pháp Sư Tiễn Táng Frieren (Frieren: Beyond Journey’s End) có một chuyện tình mà không ai nói thành lời. Himmel, người anh hùng đã mất, chưa bao giờ bảo Frieren rằng anh yêu cô. Theo OtaHub, thay vì lời nói, anh để lại ba thứ: một bức tượng, một chiếc nhẫn và một khoảnh khắc dưới tháp đồng hồ. Bài này đọc ba chi tiết đó như một cách kể về thời gian: Himmel sống ngắn, Frieren sống rất dài.
Nắm nhanh bối cảnh
- Himmel là anh hùng dẫn đầu nhóm đã đánh bại Ma Vương. Anh là con người, tóc xanh, tính vui vẻ.
- Frieren là pháp sư tộc elf, sống hàng nghìn năm. Cô đồng hành với nhóm Himmel trong 10 năm.
- Himmel mất sau chuyến phiêu lưu đó. Phần lớn truyện kể chuyến đi của Frieren khi anh đã không còn.
- Anime do Madhouse làm, đạo diễn Keiichirō Saitō, dựa trên manga của Kanehito Yamada và Tsukasa Abe.
Vì sao Himmel không bao giờ nói yêu?
Himmel hiểu rất rõ mình là ai: một người bình thường, rồi sẽ già và rời thế giới này. Anh cũng hiểu Frieren sẽ còn sống rất lâu sau đó. Vì vậy cách anh thương cô không nằm ở những lời ngọt ngào. Nó nằm ở việc anh quan tâm cô từng ngày, và nghĩ cả đến lúc không còn ai ở cạnh cô.
Bạn có thể kiểm chứng điều này ở chính tác phẩm. Trong cuộc phỏng vấn đăng trên Shinseiki, nhà soạn nhạc Shoji Hata nhận xét nguyên tác không hề dùng chữ “yêu” theo nghĩa lãng mạn. Đạo diễn Saitō đáp rằng thứ liên quan duy nhất là hoa sen gương, và nói rằng nói rõ tình cảm ấy trong anime sẽ kém tinh tế. Nói cách khác, sự im lặng của Himmel là chủ ý của người làm phim, không phải sót.
Bức tượng nói điều gì với Frieren?
Thoạt nhìn, tượng của nhóm anh hùng chỉ để người đời ghi nhớ họ. Nhưng tập 7 cho biết lý do khác: Himmel cho dựng tượng ở nhiều nơi vì nghĩ rằng một ngày Frieren sẽ thấy cô đơn. Những bức tượng ấy là cách anh ở lại: nhóm bạn từng đồng hành với cô 10 năm sẽ luôn đứng đó mỗi khi cô đi ngang.
Đây là một nghịch lý quen thuộc: không ai thắng nổi thời gian, và Himmel cũng vậy. Nhưng đá và đồng thì sống lâu hơn người. Anh dùng chính điều đó để chống lại sự hữu hạn của mình. Điều anh chưa lường tới, và Frieren cũng vậy, là thời gian của hai người khác nhau đến mức nào.
Chiếc nhẫn Mirror Lotus và tháp đồng hồ cho thấy điều gì?
Ở tập 14, Frieren nhận ra chiếc nhẫn Himmel từng tặng đã không còn trên tay, và nhớ lại lúc anh trao nó. Chiếc nhẫn có họa tiết hoa sen gương (Mirror Lotus). Theo đạo diễn Saitō, trong ngôn ngữ loài hoa của thế giới này, hoa sen gương nghĩa là tình yêu vĩnh cửu. Đó là lời tỏ tình kín đáo nhất mà Himmel có thể đưa, và Frieren lúc đó chưa hiểu hết.
Khoảnh khắc ấy diễn ra dưới một tháp đồng hồ. Tòa tháp là chi tiết đáng để ý, vì cảnh trao nhẫn và cảnh Frieren nhớ lại đều gắn với nó. Theo OtaHub, đây là chi tiết có chủ ý: nếu chỉ muốn kể một chuyện tình thì có nhiều bối cảnh lãng mạn hơn một khu phố có đồng hồ.
Về tiếng chuông trong cảnh, đạo diễn Saitō nói ý tưởng đến từ đạo diễn tập và người vẽ storyboard Shinya Iino, và đó là tiếng báo giờ của thành phố, còn ý nghĩa thì để người xem tự cảm. OtaHub đọc nó như sau: chuông không báo hiệu một tình yêu bắt đầu, nó chỉ cho biết thời gian đang trôi. Khoảnh khắc trao nhẫn được đánh dấu, rồi cũng sẽ thành quá khứ.
Vì sao người ở lại mới là người sống cùng thời gian?
Hai người đứng cạnh nhau nhưng đo thời gian bằng hai thước khác nhau. Với Himmel, 10 năm là một phần lớn của đời mình, nên anh hiểu từng giây phút đều hữu hạn. Với Frieren, 10 năm trôi qua như một cơn gió. Khi anh đeo nhẫn lên tay cô, đồng hồ cũng đang đếm ngược những ngày anh còn ở bên.
Vì thế, tháp đồng hồ không chỉ chứng minh thời gian của Himmel là có hạn. Nó còn chỉ ra khoảng trống lớn nhất trong cách Frieren hiểu con người: cô chưa biết thời gian của họ ngắn đến thế nào.
Điều Frieren mất khi Himmel qua đời, vì thế, không chỉ là một người bạn đồng hành. Cô mất cơ hội hiểu những gì anh đã làm khi anh còn sống. Chiếc nhẫn không thể được trả lại bằng một lời hồi đáp. Bức tượng không thể trò chuyện. Ký ức không thể sửa, và thời gian không thể quay lại.
Frieren đã thay đổi thế nào sau khi Himmel mất?
Ở đầu truyện, Frieren khá lạnh lùng và vô tư, chưa để tâm tìm hiểu con người. Sau khi Himmel rời đi, cô thay đổi dần, dù muộn. Tập 2 là một ví dụ nhỏ mà rõ: khi được nhờ lau dọn bức tượng Himmel, Frieren nhớ ra anh từng thích loài hoa Blue Moonweed, dù cô chưa bao giờ tận mắt thấy. Cô mất nhiều tháng đi tìm nó, trồng quanh bức tượng và đặt một vòng hoa lên đầu tượng.
Chuyện này đáng chú ý vì chính Frieren, người từng không để ý tới con người, giờ bỏ nhiều tháng chỉ để làm một việc nhỏ cho một người đã mất. Đó là dấu hiệu cô đã học cách quan tâm, dù Himmel không còn để nhận.
Góc nhìn khác
Cách đọc ở trên có hai điểm yếu. Thứ nhất, nó là suy luận của OtaHub từ cách hình ảnh được dựng, không phải điều người làm phim đã nói ra. Đạo diễn Saitō nói thẳng rằng chuyện Himmel có yêu Frieren hay không là tùy người xem.
Thứ hai, có người sẽ nói tháp đồng hồ chỉ là cảnh nền của một thị trấn, và tiếng chuông chỉ là tiếng báo giờ như đạo diễn nói. Cách đọc này hoàn toàn có thể đúng. Nhưng nó khó giải thích vì sao ê-kíp chọn đúng chi tiết ấy cho khoảnh khắc trao nhẫn, rồi cho Frieren nhớ lại nó ở một nơi khác.
Tóm lại
Ba chi tiết cùng kể một chuyện: tình cảm của Himmel không đi qua lời nói mà đi qua những thứ ở lại sau anh. Bức tượng giữ sự hiện diện, chiếc nhẫn giữ tình cảm và tháp đồng hồ nhắc rằng mọi khoảnh khắc đều rồi cũng thành quá khứ. Bài này chứng minh được rằng ba chi tiết ấy nhất quán với chủ đề thời gian của tác phẩm. Điều bài chưa chứng minh được, và cũng không ai chứng minh được, là chính xác Himmel muốn nói gì, vì người làm phim cố tình để mở.
Có những tình cảm không được nói ra, mà nằm trong việc một người lặng lẽ lo cho người kia. Frieren đang học cách nhận ra điều đó, muộn hơn Himmel mong, nhưng vẫn kịp để cô sống tiếp theo cách khác.
Câu hỏi thường gặp
Himmel có yêu Frieren không?
Anime không nói rõ. Đạo diễn Keiichirō Saitō cho biết chuyện Himmel có tình cảm lãng mạn với Frieren hay không là tùy người xem hiểu, và nói rõ ra trong anime sẽ khiến cảnh phim kém tinh tế. Điều duy nhất được nhắc tới là ý nghĩa của hoa sen gương: tình yêu vĩnh cửu.
Mirror Lotus có ý nghĩa gì trong Pháp Sư Tiễn Táng Frieren?
Theo đạo diễn Saitō, trong ngôn ngữ loài hoa, hoa sen gương mang nghĩa tình yêu vĩnh cửu. Himmel tặng Frieren chiếc nhẫn có họa tiết này, còn Frieren khi đó chưa hiểu ý nghĩa.
Bức tượng Himmel xuất hiện ở tập nào?
Lý do Himmel cho dựng tượng được nói rõ ở tập 7, còn tập 2 cho thấy Frieren quay lại chăm sóc bức tượng Himmel và trồng hoa quanh đó.
Tháp đồng hồ trong cảnh trao nhẫn có ý nghĩa gì?
Đạo diễn nói tiếng chuông trong cảnh là tiếng báo giờ của thành phố, ý nghĩa để người xem tự cảm. Theo OtaHub, cách đọc hợp lý là tháp đồng hồ nhắc rằng khoảnh khắc ấy rồi cũng thành quá khứ.
Nguồn tham khảo: Phỏng vấn Keiichirō Saitō và Shoji Hata (Shinseiki), Frieren Wiki: Episode 14, Frieren Wiki: Episode 2, DoubleSama: Frieren tập 7, ảnh từ Muse Việt Nam.
