Chuyên sâu · Nhân vật · Có spoiler anime, nhánh tương lai trong truyện gốc và ngoại truyện web.
Thất Nghiệp Chuyển Sinh khiến hành trình làm lại cuộc đời của Rudeus trở nên đáng theo dõi nhưng cách kể về những hành vi xâm phạm lại khiến sự trưởng thành ấy khó được chấp nhận trọn vẹn.
Một nhân vật chính đáng trách vẫn có thể là trung tâm của một câu chuyện hay. Điều đáng bàn ở Thất Nghiệp Chuyển Sinh là tác phẩm muốn người xem nhìn nhận những sai trái của Rudeus Greyrat như thế nào. Khi nào câu chuyện buộc cậu đối diện với tổn thương đã gây ra? Khi nào nó lại chuyển sự chú ý sang một trò đùa hoặc nỗi buồn của chính cậu?
Sự khác biệt ấy quan trọng hơn việc liệt kê Rudeus đã làm bao nhiêu điều tồi tệ. Một câu chuyện về cơ hội thứ hai cần cho thấy nhân vật học cách sống với người khác ra sao. Biết làm việc, biết yêu và có người thân chưa tự động đồng nghĩa với biết tôn trọng ranh giới của họ.
Cơ hội thứ hai không xóa được con người cũ
Rudeus bước vào cuộc đời mới với ký ức của một người đàn ông từng sống khép kín. Bản truyện web mở đầu bằng lời hứa sẽ nghiêm túc sống để không phải hối tiếc lần nữa. Lời hứa ấy tạo ra một kỳ vọng rất cụ thể. Người đọc chờ xem cậu sẽ thay đổi điều gì khi được trao lại những cơ hội từng đánh mất.
Cậu học ma thuật, nhận công việc dạy học và dần xây dựng quan hệ với người khác. Nhưng ký ức cũ cũng mang theo những cách nhìn phụ nữ chưa được sửa chữa. Vì thế, hình hài trẻ nhỏ không thể tự nó giải thích mọi hành vi như sự tò mò vô hại. Tác phẩm đã cho khán giả biết quá rõ rằng đời sống tinh thần của Rudeus phức tạp hơn tuổi cơ thể.
Đồng thời, cũng không nên cộng tuổi hai kiếp rồi dùng một con số để giải quyết toàn bộ nhân vật. Điều cần xem là trong từng tình huống, Rudeus hiểu được gì về người đối diện và có lựa chọn nào khác. Càng biết hành vi của mình làm người khác khó chịu mà vẫn tiếp tục, trách nhiệm của cậu càng khó được giảm nhẹ.
Đây là điểm căng thẳng đáng khai thác của câu chuyện. Người xem có thể hiểu nỗi sợ và sự cô độc của Rudeus mà vẫn phản đối cách cậu đối xử với người khác. Sự đồng cảm chỉ thật sự có sức nặng khi tác phẩm không đòi người xem bỏ qua những người bị cậu làm tổn thương.
Cách kể hài hước có thể làm nhẹ đi một hành vi xâm phạm
Trong chương 14 của bản web, Rudeus tìm thấy Eris đang ngủ trong chuồng ngựa rồi đụng chạm cô khi chưa được đồng ý. Đoạn kể đi theo suy nghĩ đùa cợt của cậu và kết thúc bằng việc Eris đánh trả. Hành vi xâm phạm vì thế được đặt trong nhịp trêu chọc rồi chịu đòn quen thuộc của hài tình huống.
Eris chống trả cho thấy cô không chấp nhận chuyện đó. Nhưng phản ứng ấy chưa đủ để giải quyết vấn đề nếu câu chuyện chỉ dùng cú đánh làm đoạn kết gây cười. Người đọc có thể nhớ rằng Rudeus bị đánh nhiều hơn là nhớ Eris vừa bị tước quyền quyết định đối với cơ thể mình. Đó là lý do một hình thức trừng phạt có mặt trong cảnh vẫn có thể khiến cảnh ấy bị xem là xem nhẹ hành vi.
Đến chương 18 của bản web, câu chuyện có một bước khác. Rudeus nhận ra mình đã đặt ham muốn lên trên tình cảm Eris dành cho cậu và xin lỗi. Chi tiết này cần được giữ khi phê bình, bởi nói tác phẩm hoàn toàn không nhận biết sai trái của nhân vật sẽ bỏ qua điều nó thực sự viết.
Có điều, sau phần tự trách, dòng suy nghĩ của cậu lại chuyển sang sự háo hức trước khả năng được đáp lại trong tương lai. Với cách đọc của OtaHub, sự chuyển hướng ấy khiến lời nhận lỗi chưa tạo được cảm giác vững chắc. Rudeus đã nhận ra mình vượt giới hạn đến đâu, hay mới học cách chờ một phần thưởng? Câu hỏi này đáng theo dõi qua hành vi tiếp theo của cậu hơn là giải quyết bằng một lời xin lỗi.
Gia đình Paul cho thấy sự tha thứ phức tạp đến đâu
Tập 4 mùa đầu đưa gia đình Greyrat vào khủng hoảng khi Lilia mang thai trong lúc Zenith cũng đang có thai. Người cha của đứa trẻ là Paul. Rudeus tham gia tìm cách để Lilia được ở lại, còn gia đình tiếp tục sống cùng nhau sau biến cố.
Tình huống này cho phép nhìn vào nhiều trách nhiệm khác nhau. Giữ Lilia và đứa trẻ khỏi cảnh bị đẩy đi là một lựa chọn có ý nghĩa. Nhưng lựa chọn ấy không khiến tổn thương của Zenith biến mất, cũng không làm sự phản bội của Paul trở nên nhỏ hơn. Nếu chỉ kể kết quả là gia đình được giữ nguyên, bài phân tích sẽ bỏ lỡ cái giá mà từng người phải chịu.
Cũng vì thế, không cần xem mọi phẩm chất tốt của Paul là giả tạo sau khi biết anh ngoại tình. Một người có thể quan tâm gia đình mà vẫn làm điều gây tổn thương nghiêm trọng cho gia đình ấy. Cách đọc này khiến nhân vật phức tạp hơn, đồng thời buộc câu chuyện phải đối diện với trách nhiệm cụ thể thay vì chia con người thành hai phía tốt và xấu.
Với Rudeus, trưởng thành trong một gia đình như vậy là cơ hội quan sát sự chênh lệch giữa tình cảm và cách hành xử. Thương ai đó không bảo đảm mình đối xử đúng với họ. Bởi vậy, khi đánh giá sự trưởng thành của cậu, cần nhìn cả những người tiếp tục ở bên cậu đã phải nhượng bộ và chịu đựng điều gì.
Nhật ký tương lai cho thấy sa ngã có hậu quả
Trong chương 155 của bản web, nhật ký của Rudeus ở một tương lai khác ghi lại sự suy sụp sau cái chết của Roxy. Trong thời gian chìm vào rượu chè, cậu gặp một người bán dâm tại quán rượu rồi qua lại với người ấy ở nhà trọ.
Điểm đáng phân tích là hậu quả. Trong nhánh tương lai này, Rudeus chìm trong đau buồn sau khi mất Roxy và đẩy Sylphie ra xa. Chuyện qua lại ấy làm Sylphie tổn thương, còn gia đình phản ứng với hành vi của cậu. Đây là một đoạn suy sụp có tổn thất thật sự, không cùng sắc thái với những màn trêu ghẹo gây cười ở đầu truyện.
Đặt hai cách kể cạnh nhau giúp lời phê bình chính xác hơn. Thất Nghiệp Chuyển Sinh có khả năng viết về việc một người đang đau khổ vẫn phải chịu trách nhiệm cho tổn thương mình gây ra. Vì đã có khả năng ấy, những cảnh xử lý nhẹ tay trước đó càng đáng được chất vấn. Sự thiếu nhất quán nằm ở mức độ nghiêm túc mà câu chuyện dành cho từng hành vi.
Ngoại truyện Aisha cần được nhìn đúng phiên bản
Tranh cãi Aisha và Ars thuộc ngoại truyện web, vì vậy cần tách khỏi những bằng chứng về cách anime dàn dựng. Trong bài đăng ngày 10/2/2016, Rifujin na Magonote thừa nhận giới hạn trong khả năng xử lý câu chuyện và cân nhắc liệu nội dung ấy có phù hợp với phần hậu truyện hay không. Ông cũng ghi nhận cả phản ứng tán thành lẫn phản đối, nên mô tả khán giả đồng loạt lên án là quá rộng.
Ngày 24/2/2016, tác giả thông báo xóa phần Aisha sau quá trình sửa chữa và sau khi nhận thông báo từ nền tảng về nội dung vi phạm điều khoản. Cả hai bài đều nằm trên trang hoạt động của tác giả ở Shōsetsuka ni Narō. Đây là dữ kiện về một bản web cụ thể, không tự động đại diện cho mọi phiên bản về sau.
Trường hợp này bổ sung một giới hạn quan trọng cho cách đọc tác phẩm. Ý định kể về những con người thiếu sót không tự bảo đảm rằng mọi tình huống đều được xử lý thuyết phục. Cần xem người viết đã cho thấy quan hệ quyền lực, khả năng lựa chọn và tổn thương của từng nhân vật rõ đến đâu. Lời giải thích của tác giả giúp hiểu ý định, còn chất lượng thể hiện vẫn phải được đánh giá từ câu chuyện.
Góc nhìn khác về hành trình trưởng thành của Rudeus
Nếu chỉ gom các sai trái, bài viết sẽ bỏ qua lý do hành trình của Rudeus có thể khiến người đọc quan tâm. Chương 6 bản web cho thấy cậu vẫn sợ bước ra khỏi nhà dù đã chuyển sinh. Roxy đưa cậu ra ngoài để làm bài kiểm tra ma thuật. Một cuộc đời mới không lập tức chữa khỏi nỗi sợ cũ, nhưng sự giúp đỡ cụ thể của người khác có thể mở ra một thay đổi.
Đó là nền tảng có sức thuyết phục cho chủ đề làm lại cuộc đời. Tài năng không giải quyết thay mọi vấn đề, còn lời hứa cố gắng cần được biến thành những bước đi thực tế. Người đọc có thể tìm thấy hy vọng trong một nhân vật từng bế tắc nhưng dần học cách sống và gắn bó trở lại.
Sự gắn bó ấy cũng giải thích vì sao người xem có thể yêu thích tác phẩm mà vẫn khó chịu với Rudeus. Họ có quyền đánh giá cao cách truyện viết về nỗi sợ, mất mát và gia đình mà không tán thành những hành vi xâm phạm. Ngược lại, người không chấp nhận cách xử lý các hành vi ấy cũng không nhất thiết đã bỏ lỡ chủ đề trưởng thành.
Kết luận về cơ hội thứ hai của Rudeus
Theo OtaHub, điểm thiếu thuyết phục nằm ở khoảng cách giữa việc Rudeus học cách có một cuộc sống tốt hơn và việc cậu học cách đối xử tốt hơn với người khác. Hai quá trình ấy có liên quan nhưng không phải lúc nào cũng tiến cùng nhau. Câu chuyện mạnh nhất khi để người thân có tiếng nói và để sai lầm tạo ra hậu quả. Nó yếu đi khi nỗi khó chịu của người khác chỉ còn là cái cớ cho một màn đùa.
Rudeus không cần trở thành một người hoàn hảo để hành trình có giá trị. Nhưng cơ hội thứ hai chỉ đáng tin khi sự thay đổi được thể hiện qua cách cậu tôn trọng lựa chọn của người khác, kể cả lúc mong muốn ấy đi ngược điều cậu muốn. Chính ở đó, lời hứa sống nghiêm túc mới vượt khỏi mong muốn được hạnh phúc của riêng mình.
Nguồn tham khảo: Bản truyện web mở đầu, Trong chương 14 của bản web, Đến chương 18 của bản web, Tập 4 mùa đầu, Trong chương 155 của bản web, bài đăng ngày 10/2/2016, Ngày 24/2/2016, Chương 6 bản web
