Nhấn ESC để đóng · Ctrl+K để mở
Gaming Anime Manga Đánh giá Xếp hạng
Chuyên sâu

Vì sao Astro Boy chuyển động ít như vậy?

Một tập Astro Boy dài 25 phút chỉ dùng khoảng 1.500 đến 1.800 bức vẽ. Lý do nằm ở tiền: người mua phim trả ít, còn tiền thật đến từ hàng hóa bán kèm.

Anime 2026-11-20 8 phút đọc Embisu

Chuyên sâu · Sản xuất & hậu trường · Không spoiler

Astro Boy (Tetsuwan Atom) là anime truyền hình dựa trên manga của Tezuka Osamu, phát trên đài Fuji TV từ ngày 1/1/1963. Phim nổi tiếng vì chuyển động rất ít: nhân vật hay đứng yên, miệng mấp máy, cảnh được dùng lại. Một tập 25 phút chỉ có khoảng 1.500 đến 1.800 bức vẽ, tức khoảng một bức cho mỗi giây phim, trong khi mỗi giây thường chiếu 24 hình. Lý do chính là tiền.

Bản Nhật có 193 tập, tập cuối phát ngày 31/12/1966. Xưởng làm phim là Mushi Production (thường gọi Mushi Pro), xưởng hoạt hình do chính Tezuka lập ra để làm phim từ truyện của mình. Muốn hiểu vì sao họ vẽ ít như vậy, trước hết hãy xem làm phim hoạt hình đầy đủ chuyển động, kiểu Disney, mất bao nhiêu thời gian.

Vì sao phim hoạt hình kiểu Disney không hợp với truyền hình?

Tezuka rất ngưỡng mộ Disney. Phim Snow White ra mắt ở Nhật ngày 26/9/1950 và ông xem phim này ngay năm đó, về sau gọi Disney là "thần hoạt hình". Hãng phim Toei (nay là Toei Animation) làm phim theo kiểu Disney. Hakujaden (1958), phim chiếu rạp màu dài đầu tiên của hãng, mất khoảng tám đến chín tháng để hoàn thành. Một tập truyền hình thì khác hẳn: nó phải xong mỗi tuần.

Vì sao một tập mỗi tuần buộc phải vẽ ít đi?

Hãy hình dung phép tính. Theo trang ZoomJapan, một chương trình thiếu nhi quay người thật khi đó tốn khoảng 500.000 yên mỗi tập. Theo một bài của Animetudes dựa trên lời kể của người trong xưởng, Tezuka bán Astro Boy cho đài với giá khoảng 550.000 yên mỗi tập, tức ngang với chương trình quay người thật. Nhưng chi phí làm phim cao hơn nhiều: tập 1 tốn khoảng 1,3 triệu yên và tập 2 khoảng 900.000 yên, tức gấp khoảng 1,6 đến 2,4 lần giá bán. Con số chính xác còn bàn cãi, nhưng các nguồn đều cho thấy chi phí cao hơn giá bán. Với khoản chênh đó, xưởng có lý do mạnh để cắt giảm số bức vẽ.

Giải pháp của Mushi Pro là hoạt hình giới hạn (limited animation): vẽ ít bức hơn cho mỗi giây phim. Theo nhà nghiên cứu Marc Steinberg, một tập Astro Boy chỉ dùng khoảng 1.500 đến 1.800 bức vẽ. Thay vì vẽ lại cả nhân vật cho mỗi hình chiếu, xưởng dùng cùng một bức vẽ cho nhiều hình liên tiếp và chỉ vẽ thêm phần cần cử động. Ví dụ khi nhân vật nói chuyện, chỉ có miệng thay đổi, còn thân người và nền đứng yên.

Máy quay hoạt hình cao với máy quay phim đặt trên giá, trưng bày tại Bảo tàng Toei Animation
Máy quay hoạt hình truyền thống, nơi từng bức vẽ được quay lần lượt, trưng bày tại Bảo tàng Toei Animation. Ảnh: Asanagi, CC0, qua Wikimedia Commons.

Ai trả tiền cho mỗi tập?

Tiền và quyền lợi chia cho ba bên. Hãng bánh kẹo Meiji tài trợ loạt phim, tặng kèm hình dán nhân vật trong gói sô-cô-la, và trả tiền để sản phẩm của mình gắn với một bộ phim trẻ em đang nổi. Fuji TV, theo ZoomJapan, chỉ mua quyền phát sóng. Còn Mushi Pro giữ quyền sở hữu nhân vật, nghĩa là chỉ riêng xưởng được làm đồ chơi và hàng hóa hình Astro Boy, và theo ZoomJapan, khoản lỗ của mỗi tập được bù từ đây. Bài không có số liệu về doanh thu hàng hóa, nên đây là mô tả của nguồn chứ chưa phải con số kiểm chứng được.

Nếu mô tả đó đúng, mỗi tập phim vừa là sản phẩm vừa là quảng cáo: xưởng chấp nhận lỗ ở tập phim để bán hàng hóa. Khi tiền thật nằm ở hàng hóa chứ không ở giá bán mỗi tập, ít ai có lý do chi nhiều cho từng bức vẽ.

Hàng hóa là nguồn tiền duy nhất sao?

Astro Boy đi ra nước ngoài rất sớm. Theo Animetudes, mùa xuân 1963 Tezuka bán 52 tập cho NBC Enterprises để chiếu ở Mỹ, và về sau có tổng cộng 104 tập tiếng Anh, làm từ các tập đầu của bản Nhật. Vậy hàng hóa không phải nguồn duy nhất: còn có tiền bán phim ra nước ngoài, ngoài tiền từ đài Fuji TV và hãng Meiji. Bài không có số tiền thu từ Mỹ, nên không so được với khoản lỗ của mỗi tập.

Góc nhìn khác: có phải Tezuka đã khiến cả ngành quen với giá rẻ?

Có một cách kể quen thuộc: Tezuka bán rẻ Astro Boy, các đài quen với mức giá thấp đó, và cả ngành chịu ảnh hưởng từ đó. Cách kể này được gọi là "lời nguyền Tezuka", ý rằng cú bán rẻ ấy như một lời nguyền để lại mức giá thấp cho cả ngành. Đạo diễn Miyazaki Hayao, người sáng lập hãng Ghibli, nhắc đến nó từ năm 1989. Nó dễ nhớ vì có một người để đổ lỗi.

Nhưng không phải ai cũng đồng ý. Bài của Animetudes cho rằng quyết định về giá của Tezuka hầu như không đổi được ngân sách chung của cả ngành. Nếu đúng vậy, mức giá 550.000 yên không phải nguyên nhân mà chỉ cho thấy thị trường lúc đó trả bao nhiêu cho anime.

Theo OtaHub, cách giải thích gọn nhất không đặt vào một người mà vào một cấu trúc: người mua phim trả ít, nhà tài trợ trả để gắn tên, và tiền thật nằm ở hàng hóa bán kèm. Trong cấu trúc đó, hoạt hình giới hạn rất khó tránh.

Ảnh bìa: tượng Phượng Hoàng lửa (Hi no Tori, nhân vật của Tezuka) trước Bảo tàng Tezuka Osamu ở Takarazuka, ảnh Asturio Cantabrio, CC BY-SA 4.0, qua Wikimedia Commons, đã cắt. Nguồn tham khảo: Wikipedia: The White Snake Enchantress · Wikipedia: Mushi Production · Wikipedia: Astro Boy (1963) · Wikipedia tiếng Nhật: Tetsuwan Atom · Animetudes: Mushi Pro và anime truyền hình · Animetudes: lịch sử Mushi Pro · ZoomJapan: lịch sử anime truyền hình · Tofugu: anime và hoạt hình phương Tây · Animation Obsessive: Tezuka · Animation Studies: Snow White ở Nhật · BFI Sight and Sound: bài tổng quan của Jonathan Clements về nguồn gốc anime. Các dữ kiện trong bài đã đối chiếu với nguồn độc lập, bài của BFI chỉ dùng làm tổng quan cho mạch kể. Số liệu ngân sách và giá mỗi tập khác nhau giữa các nguồn.